دکتر حسن سبحانی نماینده مردم دامغان در مجلس شورای اسلامی با حضور در جمع اعضای انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه علوم پایه دامغان به سئوالات آنان درخصوص مسائل مختلف کشور بویژه ایجاد تغییرات در نظام بودجه نویسی پاسخ گفت.

در این جلسه که سرپرست ، اساتید و کارکنان دانشگاه نیز شرکت داشتند ، آقای دکتر سبحانی طی سخنانی به بیان نظرات و دیدگاه های خویش پیرامون روند برنامه نویسی در قبل و بعد از انقلاب اسلامی پرداخت. عضو کمیسیون برنامه و بودجه و محاسبات مجلس شورای اسلامی با غیر قابل اقتباس خواندن توسعه ، اضافه کرد: در مغرب زمین 170-150 سال طول کشید تا توسعه بوجود آمد و این البته به معنای آن نیست که ما هم باید همین زمان را صرف نماییم ، ولی ظرف 2 یا 3 برنامه نیز نمی توان به توسعه دست یافت و این امر یعنی نیل به توسعه مستلزم برنامه ریزی درست و درست اجرا کردن برنامه هاست.

وی خاطرنشان کرد: اصولاً توسعه یک جریان زمان مند است و باید با کسب تجربه دیگران و لحاظ شرایط و اقتضائات کشور به انجام برنامه ریزی در این خصوص پرداخت. آقای دکتر سبحانی با طرح این سوال مجامع دانشگاهی ، علمی و روشنفکری که چرا دولت ها تاکنون نتوانسته اند بنحو قانع کننده ای ، مشکلات اقتصادی کشور را حل نمایند؟ گفت: پاسخ به این سوال را می توان در نوع برنامه ریزی دولت ها جستجو کرد.

نماینده مردم دامغان در مجلس شورای اسلامی ضمن تشریح اجماع واشنگتنی در اقتصاد اظهار داشت: طی سال های دهه 80 میلادی به بعد ، 3 موسسه بزرگ اقتصادی که شامل صندوق بین المللی پول ، بانک جهانی و خزانه داری ایالات متحده می شوند ، دستورالعملی را برای توسعه کشورهای در حال توسعه نوشتند و در این دستورالعمل ، کشورهای در حال توسعه را به ایجاد تغییرات در موضوعات مختلف اقتصادی از جمله اصلاح نرخ ارز ـ خصوصی سازی ـ حذف یارانه ها ـ کاهش تعرفه واردات و... فراخواندند ، که این مجموعه را در اقتصاد ، اجماع واشنگتنی می گویند.

استاد اقتصاد دانشگاه تهران با تاکید بر این مطلب که از برنامه اول توسعه به بعد ، اجماع واشنگتنی عملاً در دستور کار برنامه ریزان اقتصادی کشور قرار گرفته است ، خاطرنشان کرد: البته من اصرار دارم تا بگویم مسئولان کشور تعمداً از این سیاست ها پیروی کرده اند ولی آنچه در برنامه های توسعه آمده است تا حد بسیار زیادی با منویات طراحان اجماع واشنگتنی همخوانی دارد.

آقای دکتر سبحانی در تشریح معایب و اشکالات اجماع واشنگتنی گفت: یکی از ایراداتی را که می توان بر اجماع مذکور وارد دانست این مطلب است که اقتصاددانان کشورهای توسعه یافته برای توسعه اقتصادی کشورهای توسعه نیافته ، برنامه ریزی نموده اند و همین امر باعث شده است تا واقعیت های موجود در اقتصاد کشورها و منافع ملی مورد توجه اجماع واشنگتنی قرار نگیرد.

عضو کمیسیون برنامه و بودجه و محاسبات مجلس شورای اسلامی با کم ثمر خواندن اجرای ایده های این اجماع در کشورهای مختلف ، اضمحلال اقتصاد روسیه پس از پروستریکا را یکی از نتایج ملموس الگوهای توسعه ای منطبق بر اجماع واشنگتنی دانست و اضافه کرد: همان افرادی که طرح اولیه اجماع واشنگتنی را پایه ریزی نمودند ، در سال های بعد به وجود کاستی های متعدد در این نظریه ، معترف شدند.

آقای دکتر سبحانی با انتقاد از کسانی که همچنان به الگوگیری از پیشنهادات اجماع واشنگتنی در برنامه ریزی ها معتقدند ، خاطرنشان ساخت: اجماع واشنگتنی امروزه با طرح ایدة "پسا واشنگتنی" منسوخ شده است و تداوم سیاست های سابق با عنایت به تجربیات موجود در جهان ، کاری غلط و نادرست است.

نماینده مردم دامغان در مجلس شورای اسلامی ضمن تشریح نظریه پسا واشنگتنی و بیان تجربه چین در این خصوص گفت: اجرای اجماع پسا واشنگتنی توانست چین را به قدرت اقتصادی مهمی در جهان مبدل کند و دستیابی به این هدف ، مستلزم لحاظ نمودن شرایط و اقتضائات کشورها در تدوین برنامه هاست ، همچنان که چین با توجه به مقتضیات ملی خویش به تدوین برنامه های اقتصادی توسعه محور اهتمام نمود.

آقای دکتر سبحانی درخصوص تبلیغ شعار مصرف انبوه در قالب اجرای برنامه های توسعه گفت: کشورهایی که قدرت مسلط اقتصادی جهان هستند و امکان رقابت با محصولات آنها کمتر است ، مصرف انبوه را در قالب اجماع واشنگتنی برای کشورهای در حال توسعه به ارمغان آوردند تا کالاهای آنان توسط مردم این کشورها خریداری شده و سود آن عاید اقتصاد ملی آنها گردد.

عضو هیأت علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران با بررسی روند سیاست گذاری اقتصادی در دولت های پس از دفاع مقدس اظهار داشت: دولت های آقایان هاشمی و خاتمی عملاً این ایدئولوژی را مطرح و عمل نمودند که باید توسعه در محوریت قرار گیرد و از ثمرات توسعه ، عدالت بوجود آید. ولی دولت نهم با توجه به اینکه شعار عدالت را مطرح می کند سیاست های اتخاذ شده توسط آن همان روش هایی است که بوسیله دولت های پیشین در کشور اعمال شده است.

عضو کمیسیون برنامه و بودجه و محاسبات مجلس شورای اسلامی با تائید این حرف رئیس جمهور دربارة غیرواقع بینانه بودن سیاست های اقتصادی دولت های پیشین ، خاطرنشان ساخت: دولت آقای احمدی نژاد اصولاً روش های دولت های گذشته را زیر سوال برد و گفت این برنامه ها ، واقع بینانه نیست که این حرف ، حرف درستی است ولی ایشان هم همان مسیر را ادامه داد و دولت عملاً برنامه و راهکار جدیدی در این خصوص ارائه نکرده است.

استاد اقتصاد دانشگاه تهران با ارائه توضیحاتی پیرامون دلایل عدم ایجاد تغییرات متناسب با شعارهای عدالت محورانه دولت در برنامه ریزی های اقتصادی گفت: دو دلیل می تواند عامل این وضعیت باشد ، اولین دلیل ، سخت بودن تغییر در مسیر ریلی است که دولت های پیشین برای حرکت قطار اقتصاد در آن ، برنامه ریزی و سیاست گذاری نموده بودند. دومین عامل مهم نیز می تواند عدم توجه کافی به مقوله عدالت در بین برنامه ریزان و کارشناسان اقتصادی دولت باشد.

آقای دکتر سبحانی با انتقاد از عملکرد اقتصادی دولت ، گفت: این دولت برنامه هایی را اجرا می کند که تحقق عدالت ثمرة اجرای آن نیست ولی در بیان ، ادعای عدالت دارد لذا دولت می گوید تورم مشکل ساز است ولی از طرف دیگر می خواهد کشور را بسازد و عملاً این تبدیل ارز نفتی به ریال جهت سازندگی ، باعث بروز تورم می شود.

وی با بیان این مطلب که اقتصاد را باید اقتصاددانان اداره کنند ،گفت:

سایه سنگین مهندسان بر اقتصاد همچنان پابرجاست و عملاً این مهندسان هستند که برای کشور برنامه ریزی میکنند نه اقتصاددانان 

پس از سخنان آقای دکتر سبحانی ، دانشجویان دانشگاه علوم پایه به طرح سوالات خویش از ایشان پرداختند.

دانشجویی از نماینده مردم دامغان پرسید که چرا با نفت 100 دلاری همچنان مردم ما در شرایط بد اقتصادی به سر می برند؟

دکتر سبحانی در پاسخ گفت: آنچه که فروش نفت 100-90 دلاری می گویند تا تحقق فاصله دارد. ما تاکنون بطور متوسط نفت را 66 دلار فروختیم و با این رقم نیز هنوز بودجه مورد نیاز دولت تامین نشده است.

نماینده مردم دامغان در رابطه با ارتباط مستقیم خرج ارز نفتی و تبدیل آن به ریال با افزایش تورم اظهار داشت: خرج ارز نفتی چون بصورت ریال وارد اقتصاد می شود بجای اینکه ما را نجات دهد ، بیشتر گرفتار می کند. بنابراین ارز نفتی باید به میزانی تبدیل شود که مردم می توانند ریال بدهند و ارز بخرند.

استاد اقتصاد دانشگاه تهران در پاسخ به سوالی پیرامون نتایج برنامه های توسعه در سال های اخیر گفت: در سطح کلان ، اقتصاد ایران از برنامه ای تبعیت نموده که این برنامه با اقتضائات اقتصاد ایران سازگاری ندارد و این خود عامل اصلی ناکارآمدی برنامه های توسعه شده است. وی تصریح کرد: ما راهی را باید انتخاب کنیم که اقتصاد ملی آن را به ما نشان می دهد و یکی از کارهای غلط برنامه ریزان در دولت های مختلف ، انتخاب روش های غیر متناسب با واقعیت ها و منافع ملی ماست.

عضو کمیسیون برنامه و بودجه و محاسبات مجلس شورای اسلامی با انتقاد از کسانی که می گویند: برای رسیدن به توسعه می بایست نسلی را قربانی کرد تا نسل بعدی از مزایای توسعه بهره مند شود ، این راهکار را مغایر با تعلیمات اسلامی و فرمایشات ائمه اطهار (س) دانست و تصریح کرد: یکی از مبانی حکومتی ما در اسلام ، عدالت است و باید برنامه ریزان اقتصادی بصورت دقیق ، معیارهای اسلامی را این خصوص رعایت نمایند.

دانشجوی دیگری از آقای دکتر سبحانی پرسید که نظر شما درباره انحلال سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور چیست؟

نماینده مردم دامغان در پاسخ به این سوال گفت: قطعاً در عملکرد سازمان مدیریت اشکالات مهمی وجود داشت ولی این دلیل نمی شود که بجای رفع ایرادات ، گزینه انحلال را انتخاب نماییم. دکتر سبحانی با غلط خواندن تصمیم دولت در انحلال سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور ، خاطرنشان ساخت: تشخیص دولت دربارة وجود اشتباه در عملکرد سازمان صحیح است ولی انحلال سازمان کار بسیار غلطی بود و باید بجای انحلال سازمان ، اشتباهات آن اصلاح می شد.

عضو کمیسیون برنامه و بودجه و محاسبات مجلس شورای اسلامی در رابطه با ردیف های بودجه و تصمیم دولت برای کاهش این ردیف ها گفت: ردیف های بودجه باید به مقداری باشد که دیوان محاسبات و نهادهای نظارتی دیگر بتوانند بر آن نظارت کنند ولی اگر ردیف های بودجه آنقدر کم شود که زمینه نظارت را از بین ببرد و باعث چانه زنی برای دریافت بودجه شود ، باید مورد بازنگری جدی قرار گیرد.

استاد اقتصاد دانشگاه تهران در جواب سوال دانشجویی که می پرسید چقدر از برنامه های تدوین شده اجرایی می شود؟ گفت: بعضی وقت ها برنامه آنقدر کلی نوشته می شود که هر کاری را در قالب برنامه توجیه می کنند. وی تصریح کرد: ما یک کشور در حال توسعه ایم و توان اقتصادی ما اجازه نمی دهد تا ده ها کار بزرگ عمرانی و... را همزمان انجام دهیم و لذا باید با شناخت نیازهای ضروری و برنامه ریزی برای تامین این نیازها ، از عنوان نمودن آرزوها در قالب برنامه ها اجتناب کرد.

دکتر سبحانی در پاسخ به سوالی که پیرامون مهار تورم طرح شده بود گفت: تورم مهار شدنی است ، اما راه آن انضباط مالی مردم و دولت است. بعنوان مثال در ترکیه نرخ تورم به 80 درصد رسید ولی با تدبیر دولت ، تورم تا حدود زیادی مهار شد.

نماینده مردم دامغان در مجلس شورای اسلامی اضافه کرد: چگونه می شود در زمانی که دولت ها مدام خرج می تراشند و بجای کنترل نقدینگی با طرح های غیرکارشناسانه ای همچون پرداخت وام مسکن ، بر حجم نقدینگی می افزایند ، تورم را کنترل نمود؟